Dinsdag 1 augustus: Settle-to-Carlisle

Oude kolentender

De pauzedag gisteren was mede gekozen vanwege het verwachte, en ook daadwerkelijk gerealiseerde, weer: een voorlopig dieptepunt van de baro- en thermometers. Of het de hele dag geregend heeft weten we niet, want we hebben niet de hele dag uit het raam zitten kijken, maar de kijkmomenten die er waren lieten wel een grijs beeld zien.

Vandaag zijn de vooruitzichten beter, en hebben we onze zinnen gezet op een wat recenter stuk Engelse cultuur dan de middeleeuwen, namelijk het enige stuk spoor dat de Yorkshire Dales kennen. In de tweede helft van de negentiende eeuw is er van Settle, aan de zuidkant van de Dales, naar Carlisle, vlakbij de grens met Schotland, een traject van meer dan honderd kilometer spoor aangelegd, met 14 tunnels en 22 bruggen, inclusief het hoogstgelegen stuk commercieel spoor en het hoogstgelegen station in Engeland (Dent). De beschrijvingen zijn lyrisch, en hoewel de Hogwarts Express hier nooit gereden heeft lijkt de meest bekende brug, bij Ribblehead, wel sterk op het iconische plaatje daarvan. Hoewel we beseffen dat je in de trein gezeten nu juist niet dat externe zicht op het traject hebt dat het altijd zo spectaculair maakt, lijkt het ons toch wel gaaf om van Settle naar Carlisle en terug te tuffen,

Dat belooft heel wat!

Een ander enigszins bijzonder aspect van dit traject is dat het überhaupt nog deel uitmaakt van de reguliere dienstregeling. (Het is dan ook een reguliere trein, en geen stoomtrein, die ons heen en weer brengt.) In Groot-Brittannië zijn in de jaren 60 en 70 van de vorige eeuw heel wat kilometers spoor opgedoekt, als gevolg van het zogenaamde "Beeching report" dat in opdracht van de regering manieren aanbeval om het sterk verliesgevende spoorwegnetwerk rendabel te maken. Een gevalletje remmende voorsprong: het land lag vol spoor, maar net als elders in Europa, Nederland incluis, werd de functie daarvan met de opkomst van de auto steeds minder belangrijk, het gebruik minder intensief, en dus de rentabiliteit steeds lager. Ook in Nederland is in die tijd heel wat spoor verdwenen (al was dat voor een groot deel wel smalspoor en niet op de rest van het netwerk aangesloten), bijvoorbeeld in de noordelijke provincies. Als de Nedersaksenlijn (van Enschede via Emmen naar Groningen) ooit weer helemaal tot stand komt zal die zo goed als geheel over oude spoortrajecten lopen.

Een mistig perspectief

Maar goed, terug naar Engeland. De relatief grotere spoordichtheid bracht hier ook grotere problemen met zich mee toen het eenmaal minder goed ging, dus de noodzaak tot rigoureuze ingrepen was groter. Ook het stuk Settle-Carlisle stond op de lijst van afgeschreven trajecten, maar daar is op tijd onder publieke druk een stokje voor gestoken, vooral vanwege de iconische status van dit prachtige stukje ingenieurswerk. Dus je kunt gewoon online een kaartje kopen, en dat hebben we gewoon gedaan.

Het is een stukje rijden, dit keer niet door het rivierdal maar de heuvelrug (bergrug?) over naar het zuiden. Dat geeft weer een heel ander beeld: ruiger, vanaf een zekere hoogte geen muurtjes en schuurtjes meer, maar nog wel verdwaalde schapen. Er is sprake van laaghangende bewolking, laag genoeg om van tijd tot tijd mist te zijn. We rijden door een grijsgroene wereld.

Overstekende schapen

Op weg naar Settle doen we het dorpje Malham aan, dat te boek staat als een must-see. In de buurt gekomen stijgt het aantal wandelaars plotseling exponentieel. We hebben deze vakantie al veel "pas op overstekende"-bordjes gezien: schapen, lammeren, eenden, paarden, herten, tractoren en tanks, tractoren; een pas-op-overstekende-wandelaars-bord zou hier niet misstaan. Voor ons is de vraag van waar naar waar ze zich bewegen: onze rit heeft ons niets bijgebracht over bijzondere vergezichten of andere wandelbestemmingen. Later beseffen we dat het dorpje op een knooppunt van wandelpaden ligt, deels lange-afstand (de Pennine Way bijvoorbeeld), deels meer lokaal, bijvoorbeeld naar The Three Peaks, de . Op het moment dat wij er zijn lijkt het idee van wandelen erg onaantrekkelijk, het regent net flink; maar de tientallen die toch op weg zijn trekken zich daar niets van aan. Eén en ander betekent wel dat de charme van het dorpje, eigenlijk niet meer dan een rijtje inns en café's die er nu vooral troosteloos bijliggen, niet aan ons besteed is, en we rijden er dan ook fluks doorheen en vervolgen onze weg.

Flower pot festival

Settle heeft, naast de faam van het spoortraject, nog een paar aardigheden; niet in het minst een "flower pot festival" dat inhoudt dat iedereen creatief met plastic bloempotten in de weer is geweest om allerlei kleurrijke figuren aan het straatbeeld toe te voegen. Omdat we ruim op tijd zijn proberen we eerst een voor ons nieuwe supermarktketen uit (Booths, duidelijk wat meer up-market dan Morrisons, Tesco, Sainsbury of Lidl) en genieten we daarna een lunch in de vorm van de traditioneel wordende scone. Dit bij een uitspanning genaamd The Folly, naar verluidt het oudste gebouw van het dorp. We hebben het dan over de 17e eeuw. Charming, very charming. Bakken kunnen ze wel in Engeland, niet voor niets is het niveau van The Great British Bake-Off mijlenver verheven boven dat van Heel Holland Bakt. Omdat het gebouw wat groot is voor een tea room hebben ze er ook een (soort van) museum in gevestigd, en omdat dat gratis is en we zelfs na de scone nog wat tijd hebben dwalen we daar nog even in rond. De geschiedenis van het stuk spoor dat ons wacht komt ook hier weer voorbij.

Het stationnetje van Settle

Bij het station gekomen hebben we nog een dik kwartier wachttijd. Helaas vertrekt de trein niet vanaf hier maar vanaf het zuidelijker gelegen Leeds, zodat de wachttijd op het perron moet worden doorgebracht. Het aantal instappers groeit zorgwekkend, hoe lang zou die trein zijn? In de tussentijd kijken we goed naar het stationnetje zelf, dat in een heel eigen stijl is opgetrokken.

De trein blijkt gelukkig lang genoeg om iedereen een zitplaats te gunnen, en even later zijn we op weg.

Gods convenant vernieuwd

De rit biedt mooie uitzichten te over - niet speciaal anders dan vanuit de auto, maar vanwege het verschil in ambiance is het toch een andere ervaring. Omdat ik niet achter het stuur zit kan ik ook wat uitgebreider kijken. Alle negen tussenliggende stationnetjes lijken als evenzovele druppels water op dat van Settle. Als we vanuit de Dales in het Lake District aankomen verandert het landschap duidelijk van aard: minder ruig, geen muurtjes en schuurtjes, nog steeds natuurschoon maar minder bijzonder. Op de terugweg wisselen we van treinzijde om vooral niets te missen. Daardoor pikken we ook nog even een gave regenboog mee, die hopelijk het convenant gods opnieuw bekrachtigt en het einde van de regen aankondigt.

Spectaculaire plaatjes

Van Settle terug naar huis lijkt die wens in ieder geval voor vandaag uit te komen: de zon piept er af en toe tussendoor, wat opnieuw voor spectaculaire plaatjes zorgt. Al met al opnieuw een mooie dag, natuurlijk afgesloten door een episode Lewis.